De kunstenaar met autisme…een eigen manier van kunst maken

Het meest gelezen artikel op deze website gaat over autisme en de relatie met kunst: Hoe zien autistische kunstenaars de wereld? Het verbaast me niet want er is weinig informatie te vinden over kunst & autisme. Misschien moeten we het ook niet als een aparte groep zien? Ik heb me dat oprecht afgevraagd maar ben tot de conclusie gekomen dat het niet gaat om het scheiden van groepen maar om de manier waarop autisten de wereld om hen heen en binnen in hen waarnemen. Een autisme-brein is nu eenmaal anders dan een neuro-typisch brein en dat geeft ook een andere manier van kunst maken.

Maar wat is nu precies kunst?

Kunst is (volgens mij)…alle creatieve uitingen waarbij de maker communiceert met de wereld om hem/ haar heen. Een manier van verhalen vertellen in beeldtaal of met gebruik van woorden, klanken en/of bewegingen die misschien niet verstaan worden maar wel waarde hebben.

Autisten kunnen dus kunst maken als ze tekenen, schilderen, fotograferen, gedichten schrijven, verhalen schrijven, hout bewerken, dansen, keramiek maken, handwerken, muziek maken…en wat je nog meer aan creatieve uitingen kunt bedenken. Het gaat er niet om of het ‘mooi’ is of dat het ‘realistisch lijkt’ of dat het ‘boeiend’ is…kunst is voor de autistische mens een manier om in contact te komen met de wereld om hen heen maar ook om zichzelf te kunnen zijn in een wereld die afwijzend kan reageren op autisme.

Bovenstaand schilderij is gemaakt toen ik voor het eerst ging schilderen in 2015. In mij zit een enorme drang naar het maken van repeterende patronen en dat heb ik dan ook lang gedaan. Het gaf me rust om datgene wat ik zie en hoor (zintuiglijke waarneming) op een doek te zetten met kleuren. Dit is niet letterlijk zo maar hoe ik het ervaar. De zogenaamde drukte in mijn hoofd werd zo omgezet in allerlei symbolen.

Door met mijn telefoon te gaan fotograferen vond ik een manier om datgene wat ik zag visueel te communiceren met de wereld om mij heen. Als ik helemaal in een hyperfocus mag gaan (en me dus even niet sociaal wenselijk hoef te gedragen) dan mocht ik mijn waarneming omzetten in fotografisch beeldmateriaal. Het gaf me een enorme rust om dit te kunnen doen. De BARA serie is daar een eindresultaat van…

Ooit hoorde ik dat je een schrijver bent op het moment dat je schrijft. En niet pas als je een boek hebt uitgegeven.

Dus…je mag jezelf een kunstenaar noemen op het moment dat je iets kunstzinnigs maakt of doet. Je hoeft dus niet perse naar de kunstacademie of een kunstwerk te verkopen. Voor mij was dat een belangrijk inzicht want ineens werd het me duidelijk dat ik, op mijn eigen manier, kunstenaar kon en mocht zijn. Het werd een deel van mijn identiteit en gaf alle moeilijkheden die ik ondervond als autist, in een niet-autistische wereld, een duidelijk doel: het laten zien van een andere manier van leven.

Het leerproces kan, voor mensen in het autisme spectrum, heel eenvoudig zijn omdat je niet via een reguliere studie hoeft te leren maar autodidact gaat leren d.w.z. dat je je eigen leerproces bepaalt.

En dat geeft vrijheid om precies te kunnen leren wat jij interessant of leuk vindt. Zelf heb ik veel geleerd van video’s en blogs van kunstenaars die met dingen bezig waren die ik ook wilde leren. Via hen leerde ik meer over creativiteit, technieken, materialen en mogelijke toepassingen. Deze manier van gratis leren kan ik iedereen aanraden. Ik hoefde nergens naar toe en kon thuis leren in mijn eigen tempo.

Als iemand in mijn kinderjaren mij de mogelijkheid had gegeven om creatief te mogen zijn dan had ik er niet pas met 44 jaar erachter hoeven komen dat het maken van kunst mijn ‘ding’ is. Het had me tijd, energie, trauma en tranen gescheeld. Het gevoel er niet bij te horen en mezelf niet verstaanbaar kunnen maken…het is een lange weg van vallen en opstaan geweest.

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Op de ‘weg naar nergens’…intuïtief schilderen vanuit een muzikale beleving

Soms zit er een popliedje uit je jeugd in je hoofd…een stuk muziek wat je toendertijd alsmaar wilde horen. Van de week waren de Talking Heads weer terug met hun geweldige song ‘Road to Nowhere’ (1985) en kwamen de beelden van de videoclip met een alsmaar rennende David Byrne weer terug.

Als de videoclip voorbij kwam bij Toppop dan rende ik, voor de TV, met David Byrne mee…ik had toen nog geen idee waar het liedje over ging maar ik vond het helemaal geweldig om met hem mee te doen.

Nu, 34 jaar later, spreekt de tekst me nog steeds aan en heb ik het gebruikt om een drieluik te maken met mijn eigen beeldverhaal van mijn versie van ‘ Weg naar Nergens’ .

Op de ‘weg naar nergens’…intuïtief schilderen vanuit een muzikale beleving

Well we know where we’re going
But we don’t know where we’ve been
And we know what we’re knowing
But we can’t say what we’ve seen
And we’re not little children
And we know what we want
And the future is certain
Give us time to work it out

Op de ‘weg naar nergens’…intuïtief schilderen vanuit een muzikale beleving
Op de ‘weg naar nergens’…intuïtief schilderen vanuit een muzikale beleving

We’re on a ride to nowhere
Come on inside
Taking that ride to nowhere
We’ll take that ride
Maybe you wonder where you are
I don’t care
Here is where time is on our side
Take you there, take you there

Heel lang had ik ook het gevoel dat ik op een weg liep die nergens naar toe ging maar op een gegeven moment werd het me steeds duidelijker…dit is de weg waarop ik ga lopen.

Daarom heb ik dit drieluik de naam Road to Heaven gegeven.

Op de ‘weg naar nergens’…intuïtief schilderen vanuit een muzikale beleving

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Hooggevoelig? 5 tips om met prikkels om te gaan…

20181130_155133

Fotografie: Natascha Deijmann

In het afgelopen jaar hebben meerdere mensen mij verteld dat ze hooggevoelig zijn en daar last van hebben. Ook in de media lees ik het steeds vaker dat mensen zichzelf hooggevoelig noemen en dat als probleem zien. Ik denk daar iets anders over namelijk:

Heb je last van je hooggevoeligheid of heb je last van de vele prikkels die dagelijks op je afkomen?

Is de hooggevoeligheid een ‘zwakte’ of  geeft jouw lichaam & geest juist een teken dat je andere (levens)keuzes kunt gaan maken?

Als ervaringsdeskundige op het gebied van overprikkeling en ‘sensory overload’ kan ik bevestigen dat er op dit moment in deze tijd niet aan te ontkomen is: er komt zoveel aan informatie op ons af dat het systeem, bij sommigen, op crashen staat. En dat betekent een burn-out.

Hooggevoelige mensen zijn juist hele goede waarnemers. Dat kun je als kracht zien en niet als probleem. Het wordt pas een probleem als je alle ‘waarschuwingen’ van je lichaam & geest negeert en er niets mee doet.

Kun je er echt zelf keuzes in maken?

Kun jij je leven onderzoeken en een ommezwaai maken in je denken en doen?

20181130_155140

Fotografie: Natascha Deijmann

Mensen die hooggevoelig zijn reageren anders op de prikkels in en om hen heen dan mensen met een gemiddelde of lage prikkelgevoeligheid. Deze laatste groep heeft vaak geen idee waar de hooggevoelige het over heeft…dat is ze niet kwalijk te nemen want hun waarneming is anders.

Het maakt ook niet uit wat de ander ervan vindt; het belangrijkste is dat jij bereidt bent om je dagelijkse leven te onderzoeken en daarin veranderingen aan te brengen zodat jij je weer beter gaat voelen.

Tip 1: Zoek de prikkels!

Er zijn prikkels waar je niet onderuit kan komen zoals het dagelijkse verkeer, geluiden van buren, vliegtuigen die over vliegen e.d. Maar er zijn ook een heleboel prikkels waar je wel zelf voor kiest en waar jij dus controle over hebt. Misschien kun je eens een lijstje gaan maken van wat er allemaal op je afkomt dagelijks. Het is belangrijk om je bewust te worden van de prikkels waar je zelf voor kiest en die je zintuigen overstimuleren.

Tip 2: Bang voor de stilte?

Veel mensen hebben moeite met stilte en hebben daarom continu een apparaat aan waar geluid uit komt of waarmee ze verbinding zoeken met anderen: muziek, televisie, tablet, smartphone….

Hoe voel jij je als je alleen bent en het is helemaal stil?

Het kan wijs zijn om te onderzoeken waarom je bepaalde gewoontes hebt en wat voor gevoelens en gedachten je daarmee probeert te vermijden.

20181130_155128

Fotografie: Natascha Deijmann

Tip 3: Wat voel je eigenlijk?

Mensen vertellen mij dat ze hooggevoelig zijn en dan vraag ik me af:

Oké…maar wat voel je dan?

  • heb je ergens pijn?
  • voelt je hoofd druk?
  • slaap je slecht?
  • heb je soms ( of vaak) het gevoel dat je gek aan het worden bent?
  • voel je irritatie naar anderen en/of naar je omgeving?
  • ben je constant moe?
  • heb je behoefte om jezelf te verdoven?

Misschien is het goed om eens echt op te schrijven wat je voelt. Maar ook hoe jij je voelt…wat zijn de gevolgen van die zintuiglijke overprikkeling voor jou in je dagelijkse functioneren.

Eerder schreef ik al dat er heel veel prikkels zijn waar je geen controle over hebt. Toch kan het geen kwaad om eens te onderzoeken wat jouw omgeving met je doet.

Ik heb zelf heel lang in een flat in de Randstad gewoond waar de vliegtuigen ieder kwartier over mijn hoofd heen vlogen doordat ik zo dicht bij Schiphol woonde. Ook moest ik dagelijks met de trein van en naar mijn werk waarbij het zo druk was dat ik iedere dag moest staan tussen alle mensen. Tijdens mijn werkdagen kwam ik in aanraking met veel mensen die allemaal iets van me wilden en wat ik niet altijd kon bieden.

Uiteindelijk heb ik, na meerdere burn-outs, andere levenskeuzes gemaakt qua werk en wonen. Dit veranderproces heeft ongeveer 3 jaar geduurd. Ik woon en werk nu midden in de natuur in een heel klein huisje ( heb eindelijk een tuin!) en heb een minimalistische leefstijl omdat dit mij goed doet.

20181130_155152

Fotografie: Natascha Deijmann

Tip 4: Puzzeltijd!

Neem iedere dag de tijd om te ontprikkelen. Ik noem dat zelf ‘puzzeltijd’ omdat ik vaak, na contact met andere mensen, tijd nodig heb om alle prikkels te verwerken. Wat is er gezegd, welke energie (=spanningen)  heb ik overgenomen van de ander en wat voel ik nu zelf aan spanning?

Tijdens het ontprikkelen hoef je niet perse in de stilte een beetje te zitten wachten op een wonder…dat kan ook op een creatieve manier door bijvoorbeeld muziek te gaan maken of luisteren waar jij ontspannen van wordt, door te tekenen, schilderen, dagboek schrijven, haken, bakken, tuinieren etc. Het is belangrijk dat je alleen bent en niet in contact met anderen dus eventjes op jezelf en de telefoon op stil zetten.

Bij ontprikkelen gaat het erom dat je een tijdje bij jezelf stilstaat. Puzzeltijd nemen betekend dat jij het filter in je hoofd de gelegenheid geeft om alle overtollige informatie weg te filteren en dat wat wel belangrijk is  goed op te slaan.

Tip 5: Leven vanuit dankbaarheid

Vroeger had Oprah het al over haar ‘dankbaarheids-dagboek’. Dat zei me toendertijd ook niet zoveel. Ik zag de link niet met mijn eigen leven en vond dat ik niet zoveel had om dankbaar voor te zijn. Tegenwoordig snap ik het wel…er wordt ons immers iedere dag weer een nieuwe kans gegeven om er te zijn. Te leven. Te mogen genieten van wat de schepping ons geeft aan zuurstof, voeding, water. Alles wat we nodig hebben, is er. En daarnaast de prachtige dingen in de natuur om ons heen…als je de tijd neemt om te kijken, voelen, luisteren, horen.

Ik kwam een video tegen waarin Louie Schwartzberg, een fotograaf, laat zien waarom we mogen leven uit dankbaarheid.

Als je gaat leven vanuit dankbaarheid, dan zul je al snel merken dat je ook gaat leven vanuit acceptatie. Het kunnen accepteren van je eigen beperkingen (en die van anderen) maakt dat je al minder eisen aan jezelf gaat stellen.

Zonder al die eisen komt er eindelijk ruimte voor een andere kijk op het leven: wat mag ik bijdragen? Hoe mag ik er zijn? Verbinding zoeken met de natuur, het accepteren van wie je bent en compassie voelen voor jezelf maakt uiteindelijk dat je ook meer compassie hebt voor de mensen om je heen.

20181130_155240

Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Mislukt kunstwerk?…Gebruik het dan als mixed media materiaal

20180928_102329
Fotografie: Natascha Deijmann

Experimenteren met materialen en technieken maakt een groot deel uit van mijn kunstenaarspraktijk. En soms kom ik tot een punt waarvan zelfs ik zeg…dit is mislukt!

Zo had ik het idee om een collage te maken van verschillende soorten papier die ik eerst bewerkt had met acrylverf en oliepastel krijt. Ik had alles op twee oude canvasdoeken geplakt ( die ik dus ook aan het hergebruiken was) en was lekker bezig totdat ik steeds meer het gevoel kreeg dat deze collages er helemaal niet uit gingen zien zoals ik dat zelf mooi vond!

Na twee dagen observeren besloot ik om de doeken los te scheuren en te gaan knippen en scheuren…

Belang van het experiment

Ik heb geen moeite met het verknippen en verscheuren van werk dat ik gemaakt heb omdat ik het creatief proces belangrijker vindt dan het product.

Als ik kunst maak dan is mijn eigen beleving van wat ‘mooi’ is of van wat ik ‘af’ vindt prioriteit. Omdat ik nog maar 3 jaar schilder, gun ik mezelf deze leermomenten. Experimenteren vind ik dan ook essentieel voor mijn ontwikkeling als kunstenaar.

Sensorische en tactiele invloeden

Ik besloot een doek te scheuren en het andere doek wat netter te knippen. De manier waarop ik vaak papier integreer in het schilderen is grof en robuust omdat ik sensorische en tactiele invloeden meeneem in het maken van een werk. Vanuit mijn autistische manier van waarnemen, hou ik ervan als een schilderij textuur en structuur heeft. Dat ik volop kan zien en voelen aan een schilderij, heel dichtbij mag komen en het een beetje kan naspeuren op details…dat maakt het werk voor mij waardevol.

Een schilderij achter glas is helemaal niets voor mij…ik wil kunnen zien, aanraken, ruiken…alles waardoor de kunst voor mij tot leven komt…

Uiteindelijk bracht mijn mislukte collages toch weer interessant papier voort wat ik vast weer ga gebruiken in een ander werk. Alles in mijn speciale papierbak!

Bedankt voor het lezen!

Shalom, Natascha

Kunstenaar als ondernemer…waarom is het zo lastig om kunst te verkopen?

IMG_5176

Fotografie: Natascha Deijmann

Sinds verleden jaar kom ik ervoor uit: Ik ben een kunstenaar!

Geweldig maar ik had niet kunnen bedenken dat je als kunstenaar tegelijkertijd ook (internet) ondernemer zou moeten zijn. Ik had zelf nog het ouderwetse idee dat kunst verkocht werd via exposities en dat galerieën je daarbij zouden begeleiden.

Maar al snel ontdekte ik dat ik veel geld kwijt ben als ik mijn kunst wilde exposeren via een galerie…het kostte me honderden euro’s. Het is een markt geworden om kunstenaars nog armer te maken. En niet heel veel mensen gaan meer een kijkje nemen in een galerie of kunstmarkt.

Je wordt, min of meer gedwongen, om zelf te gaan ondernemen maar komt er dan achter dat niet iedere creatief die specifieke vaardigheden bezit…althans ik niet.

De vaardigheden die ik, tot nu toe, heb moeten leren zijn:

  • het bouwen van een persoonlijke website met blog en het onderhouden daarvan
  • het beheren van een online portfolio
  • het op een ‘leuke’ manier fotograferen van schilderijen en al die foto’s klaar maken voor het plaatsen op internet
  • social media accounts aanmaken en onderhouden ( Pinterest en Tumblr)
  • leren hoe een expositie werkt en daarin weerbaar durven zijn
  • het leren prijzen van mijn kunst zonder daarbij de realiteit te verliezen
  • het leren promoten van mijn kunst zonder me daarin ‘onbescheiden’ te voelen
  • om leren gaan met positieve en negatieve feedback op de kunst die ik maak
  • leren over ‘branding’ of ‘hoe zet ik mezelf neer als kunstenaar?’ ( ben ik nog niet uit, eigenlijk)

Commerciële kunst

Het lastigste is wel dat ik, als kunstenaar die vooral op het creatieve maakproces gefocust ben, de schilderijen als commercieel product moet zien. Tenminste…dat wordt verwacht want ik moet immers een product verkopen om er een inkomen uit te kunnen halen.

Tegelijkertijd leven we in een samenleving die ons bombardeert met beelden via de tv, smartphone, tablets en reclame om ons heen. Tegen de lunch zijn veel mensen al overprikkeld door deze informatie overload.

En tussen al die beelden zitten mijn beelden…de foto’s van de schilderijen die ik plaats op internet in de hoop dat, in die luttele seconden, de kijker iets voelt bij mijn kunst.

Ik ben een product en jij bent een product…

In deze recensie van het NRC wordt al geschreven over de commerciële kant van kunst en op internet zijn er meerdere geluiden te horen over de huidige waarde van kunst maar ook over de betekenis van de hedendaagse kunst.

Zelf vind ik het moeilijk om mezelf in een hokje te stoppen. Dat moet wel want het huidige hokje is namelijk de zoekterm van vandaag:

Outsider Artist?

Abstract & Mixed Media Kunstenaar?

Missionaire Kunst?

Beeldmaker?

Op internet geldt namelijk de gulden regel dat je wel ‘gevonden’ moet kunnen worden, toch?

De kunst-kijker als kunst-koper

Het is lastig om een schilderij ( of andere kunstvorm) goed weer te geven op een foto als je zelf geen professioneel fotograaf bent en je ook niet het geld hebt om je kunst professioneel te laten fotograferen. We roeien met de riemen die we hebben…en als kunst-kijker zie je dan een foto die niet helemaal weergeeft hoe een schilderij in de realiteit aanvoelt. Er zit een grote zintuiglijke factor aan het ervaren van een kunstwerk en die ervaring komt niet echt over op internet.

Daarnaast zijn de prijzen vaak onduidelijk en moet je, als koper, best veel handelingen uitvoeren om een aankoop te doen. Klikken met je muis is makkelijk maar wat krijg je voor je zuurverdiende centen?

Als je de kunstenaar bezoekt in zijn/ haar atelier en kunt zien hoeveel uren er in het maakproces zit, over het werk kunt praten en vragen kan stellen…is dat niet veel leuker?

Mijn leerproces als ondernemend kunstenaar is nog maar net begonnen en is vaak spannend en uitdagend en dat is belangrijk want ik wil mezelf blijven ontwikkelen maar me ook niet laten beïnvloeden door de commercie. Ik vind dat het kopen van kunst bereikbaar moet zijn voor alle mensen…en daar blijf ik mijn best voor doen.

IMG_4796

Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Shalom, Natascha