Waarom wat ik voel en bedoel niet ervaren wordt door de ander…over wederkerigheid en autisme

20180707_095848

Fotografie: Natascha Deijmann

Autisme & Wederkerigheid: waarom wat ik voel en bedoel niet ervaren wordt door de ander…

Ik las het volgende op de website van het Autisme Expertise Centrum:

Bij mensen met autisme is vaak sprake van een beperkte wederkerigheid (het over en weer gaan) in het sociale contact. Het contact is dan veelal eenrichtingsverkeer. Dit uit zich bijvoorbeeld een beperkte interesse voor anderen, het vooral kunnen praten over eigen interesses en het alleen antwoord geven op een gestelde vraag en geen wedervraag stellen.

https://autismeexpertisecentrum.yulius.nl/specialismen/wederkerigheid

Ik moet eerlijk zeggen…ik vind het een lastig begrip ‘wederkerigheid’ omdat ik denk dat mensen in het autisme spectrum wel degelijk wederkerig zijn maar dat dit niet opgepikt wordt door de niet-autistische ( neurotypische) ander.

Als ik met mensen praat over hun autistische partner, broer/zus of kind dan is dit het punt wat heel vaak genoemd wordt: ik krijg niets terug….

En na 25 jaar werken in de zorg met autistische mensen die non-verbaal zijn ( niet kunnen praten) een een laag functioneringsniveau hebben omdat ze verstandelijk gehandicapt zijn, kan ik me dat voorstellen. Deze mensen zijn door hun handicap beperkt in de manier van communiceren en hebben eenvoudig weinig tot geen mogelijkheid om duidelijk te maken wat ze willen of voelen.

Maar er zijn ook een groot aantal mensen binnen het autisme-spectrum die NIET verstandelijk gehandicapt zijn. Die een gemiddelde tot hoge intelligentie hebben en die empathisch zijn, meevoelen en meeleven met de ander en houden van de mensen om hen heen. Zij zijn zelf vader of moeder, werken in de samenleving, dragen bij aan de wetenschap, muziek, kunst, politiek e.d. maar zijn wel autisten binnen het autisme-spectrum.

Ook tegen mij is wel eens gezegd dat ik niet wederkerig was:

  • ik was te gesloten
  • ik reageerde niet naar de verwachting van anderen
  • ik gaf een oplossing in plaats van een ‘luisterend oor’
  • mijn lichaamstaal was onduidelijk of te afwerend
  • ik ‘zag’ het overduidelijke niet

20180707_095933

Inmiddels weet ik, door mijn eigen onderzoek op dit gebied, dat er een heleboel redenen zijn waarom ik niet wederkerig kan overkomen terwijl ik dat wel ben.

  • Het niet kunnen begrijpen van de woorden van de ander
  • Het niet kunnen begrijpen van de betekenis van de sociale signalen van de ander
  • Het niet kunnen aflezen van gezichtsuitdrukkingen
  • Het missen van verborgen boodschappen die zich verschuilen in spreekwoorden en gezegden
  • afgeleid zijn door zintuiglijke ervaringen in de nabije omgeving ( voelen, proeven, ruiken, horen en zien)
  • afgeleid zijn door een pijn in het lichaam
  • moeite hebben met het verwoorden of verbeelden van emoties, het begrijpen van de emotie van de ander of van mezelf ( Alexithymie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Alexithymie)
  • overprikkeld zijn
  • slecht geslapen hebben en dus te moe zijn
  • als iemand met mij wil communiceren terwijl ik aan het fiepen ben (http://succesvolautisme.eu/portfolio/fiepen/)
  • als iemand mij aanraakt en het doet pijn op die plek
  • als ik me niet veilig voel bij de ander of moeite heb de ander te vertrouwen

Andersom ervaar ik de ander ook niet altijd als wederkerig in het contact wat ik met ze heb.

Als ik iemand vertel over een nare ervaring of iets dat me zeer heeft gedaan dan krijg ik vaak een lauwe, oppervlakkige reactie. Ik heb dan het gevoel alsof ze me niet ‘gehoord‘ hebben en vraag me af waarom ze niet empathisch reageren. Inmiddels heb ik geleerd dat dit komt door de manier waarop IK het vertel: het schijnt dat mijn woorden niet overeen komen met mijn lichaamstaal. Omdat ik niet de bijpassende emoties laat zien, hebben mensen niet door dat ik er blij/boos/bang of bedroefd van ben….

Als iemand mij iets vertelt dan hoor ik vaak het probleem in hun verhaal. Bijvoorbeeld: mijn buurvrouw deed laatst zo vervelend tegen mij bla bla bla….

Ik moet dan een reactie tonen die verwacht wordt ( ik weet dus niet precies wat dit voor reactie is) maar ik ga oplossingen geven voor het probleem wat ik hoor namelijk: er is een vervelende buurvrouw en daar kun je van alles aan doen…Dat wordt dus ervaren als niet-wederkerig. Jammer genoeg. Andersom vertel ik ook wel eens wat en dan baal ik er juist van als de ander niet mee wil denken over mogelijke oplossingen…

Ons lichaam schreeuwt om contact met de ander, maar wanneer er contact is, doen pijn en verwarring ons terugdeinzen. Ik heb 25 jaar nodig gehad om iemand de hand te kunnen schudden en recht in de ogen te kijken.

Temple Grandin

https://tistje.com/2013/03/17/recht-in-de-ogen/

20180707_100006

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Gedicht: Communiceren vanuit autisme…

IMG_5265
Gedicht: Communiceren vanuit autismeā€¦

Ik wieg en ik schommel

ik tik met mijn vingers

ik wiebel met mijn tenen

mijn benen gaan op en neer

ik bijt honderden keren per dag met mijn tanden

ik draai en ik spring

ik laat je zien wat ik zie

ik laat je horen wat ik hoor

ik zing en ik lach

ik raak je aan en pak je hand

ik stel vele vragen om je te kunnen begrijpen

ik vertel je mijn dromen en mijn angsten

ik laat mijn liefde zien door voor je te zorgen

ik laat je mijn boosheid zien door heel hard te huilen

als ik wat wil vertellen dan herhaal ik mezelf telkens weer

ik kijk je niet aan zodat ik je beter kan horen praten

ik trek mezelf terug om je te beschermen

ik laat zien dat ik hoop heb door dingen te maken

ik huil als ik anderen zie lijden.

Ik communiceer met jou maar niet op jouw manier.

Ik communiceer met jou, ondanks mijn beperkingen.

Wiegen, draaien, tikken, bijten, huilen en proberen te praten

met alles wat ik in me heb, wil ik contact maken met jou.

Mijn communicatie is verwarrend voor jou…

niet in ‘normale’ woorden maar te zien in mijn gedrag

niet in ‘normale’ woorden maar te zien in de foto’s en kunst die ik maak

niet in ‘normale’ woorden maar te lezen in de gedichten die ik schrijf.

Mijn gedrag is voor de meeste mensen onverstaanbaar

dat is iets wat ik zal moeten accepteren.

Mijn hoop is dat jij mij, op een goede dag, wel kunt verstaan.

Gedicht: Communiceren vanuit autismeā€¦

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha