Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Sommige van ons zijn sneller overprikkeld door de wereld waarin we leven…we worden geconfronteerd met een omgeving waarin we nog weinig grip lijken te hebben op alles wat er op ons af komt.

De samenleving (en wij zelf dus ook) plakken daar labels op zoals HSP (hooggevoeligheid), autisme, sensorische informatie-verwerking stoornis etc. Deze labels moeten duidelijkheid geven over wat we ervaren, wat onze behoeften en noden zijn maar ook wie we zijn. We worden daardoor in een hokje geplaatst en soms doen we dat zelf.

Onze gevoeligheid voor de prikkels om ons heen lijkt onderdeel te zijn van onze identiteit…Ik ben gevoeliger voor sensorische prikkels dan de meeste mensen om me heen.

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Een aantal jaar geleden hoorde ik de uitdrukking ‘ kanarie in de kolenmijn’ en de betekenis daarvan kreeg veel waarde voor mij:

Kanarie als redder van de levens van mijnwerkers

Kanaries werden vroeger gebruikt in de mijnbouw. Omdat een kanarie veel sneller adem haalt, klein is en een hoge stofwisseling heeft in vergelijking met de mijnwerkers, overlijdt de vogel zeer snel als het dodelijk gas koolmonoxide aanwezig is. De mijnwerkers hebben dan nog de gelegenheid om de plek des onheils te verlaten. Mogelijk komt hier ook de uitdrukking ‘van je stokje gaan’ vandaan. In 1986 begon in Engeland de vervanging van kolenmijn-kanaries door moderne meetmethoden voor koolmonoxide.

Ik ging mezelf zien als ‘de kanarie’ die, door de hooggevoeligheid en een hele specifieke manier van waarnemen, als eerste doorheeft dat een bepaalde omgeving en/of situatie niet oké is. Heel veel puzzelstukjes vielen op hun plek en daardoor werd mij eindelijk duidelijk waarom ik als kind zoveel moeite had met bepaalde omstandigheden maar ook waarom ik soms een enorme weerstand heb tegen een aantal situaties. Mijn zintuigen (horen, zien, ruiken, proeven, voelen) staan altijd op scherp en, als de prikkels te sterk zijn, dan heb ik daar een heftige lichamelijke en psychische reactie op.

Ik ga niet meer naar een theater of bioscoop omdat ik misselijk wordt van alle deodorants, haarsprays en aftershave…de geuren van de popcorn, energydrinks e.d. Alles voelt heel chemisch aan…

Ik kan niet meer werken/ studeren in gebouwen waar de ramen niet open kunnen…geen echte zuurstof, geen verbinding met de natuur, alles ruikt chemisch

Ik kan niet meer wonen in de Randstad vanwege alle stank van de auto’s, bussen, vrachtwagens maar ook niet vanwege de overvolle treinen, supermarkten, voortdurend mensen om je heen e.d. Er is een overlast aan geluid en het is in de nacht niet meer donker. Het is bijna onmogelijk geworden om daar tot rust te komen…

Ik merk het vooral ook aan hooggevoelige kinderen…zij geven heel goed aan wat er mis is: teveel geluid, teveel onrust, niet in je eigen tempo mogen leven, teveel chemische middelen in hun kleding/ speelgoed/ eten & drinken…ze geven lichamelijk maar ook verbaal of non-verbaal aan dat de situatie ‘giftig’ is. Jammer genoeg worden ze vaak verkeerd begrepen en wordt hun gedrag niet juist geïnterpreteerd.

Zij zijn de jonge generatie ‘kanaries in de kolenmijn’. 

Ik heb er voor gekozen om grote veranderingen aan te brengen in mijn leven door te verhuizen naar het platteland vanwege de natuur, frisse lucht, stilte, rust en een lager levenstempo. Het was leven of geleefd worden. Daarnaast doe ik alles op de fiets en is mijn levensstijl heel minimalistisch. Door mezelf beperkingen op te leggen, creëer ik minder organisatie-stress & keuze-stress. In het verleden zorgde dit soort interne prikkels ook voor chronische overprikkeling waardoor ik een aantal keren burn-out ben geweest.

Ik kan vrij weinig doen om overprikkeling te voorkomen maar ik kan wel bewust omgaan met de levenskeuzes die ik maak en manieren vinden om tot rust te komen.

Ik ben, net als vele anderen met mij, de ‘kanarie in de kolenmijn’… dat is het label wat ik mezelf tegenwoordig geef . Ik ervaar het nu als kracht en niet meer als zwakheid.

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Abstracte patronen schilderen geeft rust…

20180312_141918
Fotografie: Natascha Deijmann

Het maken van patronen tijdens het maken van mijn kunst geeft me een enorm gevoel van rust.

Het patroon maken is een intense innerlijke behoefte die ik voel vanuit mijn autisme: waarom dat zo is weet ik niet. Andere autisten genieten van de patronen in algoritmes, wiskunde of muziek. Of in het observeren van vliegtuigen, treinen of dieren. Het komt vanuit mijn brein en het voelt essentieel: ik kan er niet aan ontsnappen. Dat wil ik ook niet.

20180312_141851
Fotografie: Natascha Deijmann

De patronen ontstaan vanzelf:

  • patronen in kleur
  • patronen in vorm
  • patronen in materiaal gebruik
  • patronen in techniek
  • patronen in structuur ( tactiel: hoe voelt het aan?)

Ontstaan deze patronen vanuit mijn creativiteit of worden ze gevoed door mijn fragmentarische waarneming? Wil ik orde scheppen in alle beelden die ik zie op een dag? Of uiting geven aan alle emoties die ik doorleef?

20180312_141846
Fotografie: Natascha Deijmann

Ik maak kunst vanuit een levensbehoefte: ik heb het nodig om de wereld aan te kunnen en mijn dagelijkse leven te kunnen verwerken zonder meltdowns te hebben.

Toen ik nog geen kunst maakte ( tot 2 jaar geleden), huilde ik eigenlijk iedere dag. Huilen was mijn uiting van een meltdown…totale overprikkeling door het dagelijkse leven van werken in onregelmatige diensten in de zorg en het moeten reizen met de trein. Ik was zeer ongelukkig maar wist niet waarom. Nadat was vastgesteld dat ik autist ben ging ik steeds meer leven vanuit mijn eigen behoefte en lukte het om meer mezelf te zijn i.p.v. de aangepaste versie.

20180312_141833
Fotografie: Natascha Deijmann

Patronen maken is een behoefte waar ik, vanuit mijn autisme, aan toe wil geven. In de foto’s die ik maak, in de verhalen die ik schrijf en de gedichten die ontstaan maar vooral in de kunst die ik maak.

20180312_141840
Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Groet, Natascha

Gedicht: Stilstand…

Gedicht: Stilstand…

 

Stilstand

Je probeerde de tijd stil te zetten

stilte, rust

je probeerde af te remmen

tot stilstand te komen

in je hoofd

je lichaam

je leven.

 

 

Nu is het leeg

er is alleen nog zwart

het is donker geworden

je kijkt niet meer naar voren

maar om je heen

in de hoop iets van licht te zien.

 

 

Alles wordt kleiner en smaller

je bent het overzicht kwijt

hoe heb je het overleefd?

al die haast, het lawaai, de verwachtingen

er moeten zijn

in de hoop gezien en gehoord te worden.

 

 

Ben je nog dezelfde mens?

wil je nog die chaos?

opgeslokt door het zwarte gat

voel je eindelijk verdriet

je kijkt om je heen

en ziet het licht verschijnen.

Gedicht: Stilstand…

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Autisme en slaapproblemen beïnvloeden mijn werk als kunstenaar…

20180707_100325

Slaapproblemen vormen een vast onderdeel van mijn dagelijkse leven:

Niet in slaap kunnen vallen, tussendoor telkens wakker worden, hele nachten op zitten en iedere dag vroeg opstaan. Ik ben ervan overtuigd dat de slaapproblemen, in combinatie met de onregelmatige diensten die ik moest werken in de zorgsector, uiteindelijk tot mijn burn-outs hebben geleidt….en dat bracht me ertoe om uiteindelijk te gaan werken als kunstenaar.

Dromen en druk in mijn hoofd

Sinds mijn kinderjaren droom ik levendige dromen die vooral lijken te gaan over verdwalen en de weg zoeken naar mijn huis, kamer, dorp, fiets, station, vliegveld…het niet kunnen vinden van de plek waar ik naar toe wil. Maar voordat ik slaap, heb ik meestal al veel moeite gehad om in slaap te vallen. Ik heb er alles aan gedaan en heb, in barre tijden, zelfs af en toe een slaapmiddel gehad van de huisarts maar niets mocht baten…iedere dag ben ik doodmoe.

Ik ben niet de enige:  40 tot 80 % van de mensen in het autisme-spectrum schijnen slaapproblemen te hebben.

Lotte Wessels en  Sander Begeer van de Vrije Universiteit in Amsterdam hebben een onderzoek gedaan naar slaapproblemen bij mensen in het autisme- spectrum. Ik heb hier een PDF van gevonden:

20180707_100404

Voor mij zijn de gevolgen van langdurige slaapproblemen groot:

  • mijn energie niveau is iedere dag onvoorspelbaar
  • na een langere periode super slecht slapen wordt ik labiel, nerveus, huilerig en somber. Ook ga ik slechter zien en kan ik daardoor niet goed lezen. Eenmaal weer uitgerust is dit verschijnsel weg.
  • omdat ik iedere dag tussen 5.00-6.00 uur wakker ben en dan maar kort geslapen heb moet ik in de middag ook even slapen. Dit heeft invloed op mijn dagelijkse activiteiten zoals mijn werk.
  • slaapmedicatie zoals temazepam heeft erg weinig invloed op mij; het werkt niet want ik wordt na een uur weer wakker.
  • slecht slapen verergert de problemen die ik heb met mijn maag & darmen
  • Ik had mijn eerste burn-out toen ik 16 jaar was en mijn achtste burn-out toen ik 44 jaar was….totale oververmoeidheid!

Omdat ik nu werk als kunstenaar en mijn kunst verkoop via internet, ben ik nu in staat te werken, ondanks deze slaapproblemen. Ik heb invloed op mijn eigen manier van werken en wordt niet meer dagelijks geconfronteerd met de angst om, oververmoeid, naar mijn werk te moeten gaan en daar te presteren zonder fouten te maken.

Wat een bevrijding!

20180707_100331

Ik heb hier nog een link over slaapproblemen bij autisme:

http://translatedmusings.blogspot.nl/2014/11/klaarwakker-autisme-slapeloosheid-en-ik.html

Inmiddels heb ik geaccepteerd dat ik zelden een goede nacht slaap zal hebben. Dat de oorzaak komt door mijn autisme geeft me rust. Het heeft me daarnaast bewust gemaakt van het feit dat ik mijn leven anders moet vormgeven zodat de stress rondom het slechte slapen afneemt en ik toch een zinvol leven kan leiden.

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

5 tips om een meltdown te voorkomen…

20161024_154642 (2)

Om de zoveel tijd krijg ik een meltdown die zich bij mij laat zien als een gigantische huilbui waarbij ik alleen nog maar weg wil kruipen en in mijn eentje wil zijn.

Ik ben dan letterlijk ‘overloaded’ of mijn brein loopt vast in de hoeveelheid prikkels die ik niet meer kan verwerken. Ik ben nogal gevoelig voor prikkels die te maken hebben met horen ( lawaai, gesprekken, geroezemoes, muziek en alle andere geluiden met een bepaalde toonhoogte). Inmiddels weet ik dat ik dan niet goed voor mezelf gezorgd heb en dat ik dus een mini burn-out heb. Jammer genoeg komt het toch nog voor in mijn leven. Waarschijnlijk is dat ook niet helemaal te vermijden.

Daarom wil ik mijn 5 tips om een meltdown te voorkomen delen met anderen…

Tip 1: Leer jezelf goed kennen

Op het moment dat jij jezelf ( of als ouders zich echt in hun autistische kind verdiepen zonder een oordeel te vormen van wat ‘normaal/ abnormaal’ is) echt goed leert kennen dan kun je je leven beter vormgeven op een manier die echt bij jou past.

  • Op welke zintuiglijke prikkels reageer jij en heb je echt last van?
  • Op welke momenten van de dag heb je energie? Meestal kun je in deze periode prikkels beter aan dan als je moe bent.
  • Welke maatregelen heb je al genomen om prikkels te voorkomen? Dat kan zijn dat je alle labels uit je kleding haalt, met een koptelefoon in de trein zit of dat je geen gekruid eten eet.

20161024_160353 (3)

Tip 2: Bescherm je gevoeligheid

https://www.npo.nl/een-hersenonderzoeker-over-autisme/08-06-2017/WO_NTR_9297165

Bovenstaande video van Labyrint geeft aan dat autisme vooral te maken heeft met de sensorische ( zintuiglijke) waarneming die anders is dan bij mensen die niet in het autisme- spectrum zitten. Op het moment dat jij je bewust bent van jouw individuele gevoeligheid kun je daarop inspelen en keuzes maken. Dat betekent niet dat je dagelijks in een holletje hoeft te schuilen maar wel dat je bewuster kunt omgaan met je dagelijkse leven: werk, studie, vrije tijd, sociale omgang e.d.

  • creëer een rustplek voor jezelf: dat kan overdag een parkje zijn in de buurt van je werk, de stiltecoupé in de trein die je dagelijks moet nemen of een eigen kamer in huis waar je je terug kunt trekken
  • koop oordoppen bij gevoelige oren, draag een zonnebril bij scherp licht, zet je mobiel op trillen als je gek wordt van al die piepjes etc.
  • wees lief en mild voor jezelf als je tegen je gevoeligheid aanloopt…

20161024_155350 (2)

Tip 3: Trek je niets aan van wat andere mensen van je vinden of over je zeggen

In mijn kinderjaren kreeg ik regelmatig te horen dat ik ‘niet zo hysterisch moest doen’ of dat ik me niet zo ‘moest aanstellen’…mijn ouders wisten niet dat ik autistisch was want ik kreeg mijn diagnose pas op 44-jarige leeftijd. Nu weet ik dat ik, op die momenten, waarschijnlijk een meltdown had waarbij ik hard moest huilen, soms schreeuwen en mensen wegduwen. Ook nadat ik volwassen was geworden bleven mensen tegen me zeggen dat ik niet zo gevoelig moest zijn of niet zoveel aandacht moest trekken…ik trek me er inmiddels helemaal niets meer van aan. Het is niet belangrijk wat andere mensen vinden op het moment dat ik mezelf probeer te beschermen tegen een overdaad aan prikkels. Op dat moment wil ik me ook beschermen tegen de stress die samenhangt van het samen-zijn met andere mensen.

  • Meestal zijn andere mensen helemaal niet met jou bezig maar met zichzelf…
  • Als mensen op je letten dan is dat meer omdat je gedrag onbekend is dan dat ze het veroordelen. Het kan schelen als je er mondeling iets over kunt zeggen en het een beetje uit kan leggen. Bijvoorbeeld: “Ik wil niet naar binnen bij deze winkel omdat de muziek te hard staat en er teveel mensen zijn”
  • Ben je non-verbaal…schaf dan een auti-pas aan bij de NVA. Die kun je laten zien op het moment dat het je teveel wordt met eventueel een briefje erbij met extra informatie
  • Als mensen je wel veroordelen…ene oor in en andere oor uit!

Tip 4: Maak de juiste keuzes

Als je jezelf ( voor ouders: je kind) goed kent, dan ben je in staat om betere keuzes te maken om jezelf te beschermen tegen een meltdown. Zelf ga ik niet naar evenementen met veel mensen, zit ik weinig in een auto en kom ik alleen maar in de supermarkt op momenten dar het lekker stil is. Ook koop ik alleen kleding waarvan ik weet dat ik er geen last van heb.

  • Maak iedere keer een afweging tussen wat je nodig hebt en wat je wilt
  • Het is ook belangrijk om niet in een isolement te raken dus probeer ook te bedenken welke sociale gelegenheden je wel aan kan
  • Neem na iedere activiteit even rust

Tip 5: Neem puzzeltijd

Jaren geleden was ik activiteitenbegeleider op een dagbesteding en ik begeleidde een jonge autistische vrouw met een verstandelijke beperking. Van haar moeder heb ik het concept ‘puzzeltijd’ geleerd. Dit is letterlijk tijd om even uit te puzzelen wat er gebeurt is, wat die ander tegen je zei, wat je ergens van vindt e.d. Een moment van reflectie, een moment waarop je de informatie even kunt verwerken. Puzzeltijd is onmisbaar voor mij…als ik een sociaal contact heb gehad dan mag ik daarna even ‘puzzelen’ om te bedenken of ik de ander goed begrepen heb, of het contact oké was, wat mijn emoties zijn e.d.

  • Puzzeltijd is tijd die je jezelf geeft om de informatie te verwerken
  • Puzzeltijd kan ook tijd zijn om je brein even tot rust te laten komen tussen meerdere activiteiten in
  • Puzzeltijd kan ingebouwd worden in je dagelijkse structuur
  • Puzzeltijd kun je ook gebruiken om je voor te bereiden op lastige situaties

20161024_155402

Ik hoop dat deze 5 tips waardevol zijn. Het blijft in de praktijk toch iedere keer weer lastig omdat we in een heftige, lawaaierige en veeleisende wereld leven…terwijl we misschien juist zo verlangen naar een vredige harmonische sfeer met veel rust, natuur en vrijheid om jezelf te mogen zijn.

  • Ik ben een lezer en heb veel gehad aan het boek van Olga Bogdashina:Waarneming en zintuiglijke ervaringen bij mensen met Autisme en Aspergersyndroom’

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha