De kunstenaar met autisme…een eigen manier van kunst maken

Het meest gelezen artikel op deze website gaat over autisme en de relatie met kunst: Hoe zien autistische kunstenaars de wereld? Het verbaast me niet want er is weinig informatie te vinden over kunst & autisme. Misschien moeten we het ook niet als een aparte groep zien? Ik heb me dat oprecht afgevraagd maar ben tot de conclusie gekomen dat het niet gaat om het scheiden van groepen maar om de manier waarop autisten de wereld om hen heen en binnen in hen waarnemen. Een autisme-brein is nu eenmaal anders dan een neuro-typisch brein en dat geeft ook een andere manier van kunst maken.

Maar wat is nu precies kunst?

Kunst is (volgens mij)…alle creatieve uitingen waarbij de maker communiceert met de wereld om hem/ haar heen. Een manier van verhalen vertellen in beeldtaal of met gebruik van woorden, klanken en/of bewegingen die misschien niet verstaan worden maar wel waarde hebben.

Autisten kunnen dus kunst maken als ze tekenen, schilderen, fotograferen, gedichten schrijven, verhalen schrijven, hout bewerken, dansen, keramiek maken, handwerken, muziek maken…en wat je nog meer aan creatieve uitingen kunt bedenken. Het gaat er niet om of het ‘mooi’ is of dat het ‘realistisch lijkt’ of dat het ‘boeiend’ is…kunst is voor de autistische mens een manier om in contact te komen met de wereld om hen heen maar ook om zichzelf te kunnen zijn in een wereld die afwijzend kan reageren op autisme.

Bovenstaand schilderij is gemaakt toen ik voor het eerst ging schilderen in 2015. In mij zit een enorme drang naar het maken van repeterende patronen en dat heb ik dan ook lang gedaan. Het gaf me rust om datgene wat ik zie en hoor (zintuiglijke waarneming) op een doek te zetten met kleuren. Dit is niet letterlijk zo maar hoe ik het ervaar. De zogenaamde drukte in mijn hoofd werd zo omgezet in allerlei symbolen.

Door met mijn telefoon te gaan fotograferen vond ik een manier om datgene wat ik zag visueel te communiceren met de wereld om mij heen. Als ik helemaal in een hyperfocus mag gaan (en me dus even niet sociaal wenselijk hoef te gedragen) dan mocht ik mijn waarneming omzetten in fotografisch beeldmateriaal. Het gaf me een enorme rust om dit te kunnen doen. De BARA serie is daar een eindresultaat van…

Ooit hoorde ik dat je een schrijver bent op het moment dat je schrijft. En niet pas als je een boek hebt uitgegeven.

Dus…je mag jezelf een kunstenaar noemen op het moment dat je iets kunstzinnigs maakt of doet. Je hoeft dus niet perse naar de kunstacademie of een kunstwerk te verkopen. Voor mij was dat een belangrijk inzicht want ineens werd het me duidelijk dat ik, op mijn eigen manier, kunstenaar kon en mocht zijn. Het werd een deel van mijn identiteit en gaf alle moeilijkheden die ik ondervond als autist, in een niet-autistische wereld, een duidelijk doel: het laten zien van een andere manier van leven.

Het leerproces kan, voor mensen in het autisme spectrum, heel eenvoudig zijn omdat je niet via een reguliere studie hoeft te leren maar autodidact gaat leren d.w.z. dat je je eigen leerproces bepaalt.

En dat geeft vrijheid om precies te kunnen leren wat jij interessant of leuk vindt. Zelf heb ik veel geleerd van video’s en blogs van kunstenaars die met dingen bezig waren die ik ook wilde leren. Via hen leerde ik meer over creativiteit, technieken, materialen en mogelijke toepassingen. Deze manier van gratis leren kan ik iedereen aanraden. Ik hoefde nergens naar toe en kon thuis leren in mijn eigen tempo.

Als iemand in mijn kinderjaren mij de mogelijkheid had gegeven om creatief te mogen zijn dan had ik er niet pas met 44 jaar erachter hoeven komen dat het maken van kunst mijn ‘ding’ is. Het had me tijd, energie, trauma en tranen gescheeld. Het gevoel er niet bij te horen en mezelf niet verstaanbaar kunnen maken…het is een lange weg van vallen en opstaan geweest.

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Hoe schrijf je een gedicht waarbij je emoties kunt delen?

Gedichten maken is een kunstvorm waarbij je taal inzet als middel om, datgene wat in je hart of hoofd zit, te uiten. Voor mij is het een manier om mijn liefde voor woorden om te zetten in kleine verhaaltjes maar binnen een bepaalde structuur. Gedichten maak ik, net als de beeldende kunst, volgens mijn persoonlijke motto:

Er is maar 1 regel…er zijn geen regels!

Er zijn mensen die vinden dat je gedichten wel volgens bepaalde regels moet maken ‘anders is het geen echt gedicht’. Net als in de beeldende kunst en in de schrijfwereld zijn er altijd mensen die precies weten ‘hoe het hoort’. Ik verwijs je dan weer naar bovenstaand motto!

Ik kan je wel tips geven die je kunnen helpen om zelf gedichten te gaan maken. Gedichten waarin jij je emotie een plek kunt geven. Misschien schrijf je alleen voor jezelf om op een creatieve manier je gevoelens te uiten of misschien wil je het wel graag delen. Dan kan jouw gedicht helpen bij de communicatie met de wereld om je heen.

Tip 1: Een gedicht hoeft niet te rijmen

Een gedicht gaat om ‘ de boodschap‘ of datgene wat je wilt delen. Zelf maak ik nooit gebruik van rijm maar voel ik de woorden die ik wil gebruiken zoals in mijn gedicht Stiltestorm. In dit gedicht gebruik ik het woord ‘storm’ op verschillende manieren zonder dat ik rijm gebruik. Zodra ik het idee heb dat ik zou moeten rijmen, dan raak ik de weg kwijt want dan gaat het niet meer om de emotie die ik wil uiten maar om het zoeken naar woorden die rijmen op ‘storm’: vorm,norm, worm…eh…dorm, borm, korm?

In plaats van rijmen speel ik graag met woorden die samengevoegd kunnen worden of waarbij ik levendige beelden krijg zoals het woord ‘Stiltestorm’. Tegelijkertijd is het woord een tegenstelling: kan een storm stil zijn…een storm is toch juist vol lawaai?

Hetzelfde doe ik in mijn gedicht Hoe kan ik kiezen? Ik maakte dit gedicht in een periode waarin ik me afvroeg welke kant ik op zou gaan met het maken van schilderijen. Ik wist dat ik ook graag ‘iets’ met schrijven zou willen doen en dus voelde ik een soort keuzestress dat zich vertaalde in het woord ‘Dwalen’. Het beeld in mijn hoofd van een leven vol keuzes die maken dat je soms helemaal kunt verdwalen…als ik dit gedicht nu lees dan herken ik dat weer…dwalen, verdwalen en tegen blokkades aan lopen totdat je ervoor kiest om maar gewoon te gaan beginnen.

Tip 2: Ieder gedicht heeft een eigen ritme…

Op het moment dat je een gedicht leest of hardop voorleest, ontdek je dat er een zeker ritme in zit. Net als bij een liedtekst. Het leuke is dat jij je eigen ritme kunt kiezen ( zie bovenstaand motto) en het ritme dat je kiest zorgt voor de structuur van het gedicht. Op het moment dat je deze drie gedichten gaat (voor)lezen, voel je al dat ieder gedicht een eigen afgesloten wereldje is van ritmische woorden en zinnen.

Een ritme ontstaat door te kiezen voor blokjes tekst bestaande uit een terugkerend patroon: een blokje van 4 zinnen afgewisseld met een blokje met 1 zin. Of je kiest ervoor een bepaalde zin terug te laten komen in ieder blokje. Zelf kies ik er dus voor om een woord/woorden te kiezen en dat woord op allerlei manieren terug te laten komen zodat er een patroon ontstaat. In het gedicht Dwarrelen door het leven probeer ik het gevoel te beschrijven dat andere autisten misschien herkennen, het gevoel dat je liever binnen in jezelf blijft ( je eigen binnenwereld) en daar niet meer uit wil komen omdat het leven in de ‘buitenwereld’ lastig en pijnlijk is. Het woord ‘dwarrelen’ staat voor dat gevoel en komt in ieder tekstblokje terug.

Tip 3: Ieder gedicht heeft een verteller…

Er zijn mensen die gedichten maken ‘over’ dingen zoals: over een dorp, een tijdgeest, een historische gebeurtenis e.d. Als jij je emoties wil uiten in een gedicht dan gaat het niet ‘over’ die emotie maar het gaat ‘over’ jou! Jij bent dan de verteller van het verhaal. Binnen de wereld van het fictie-schrijven wordt dat ook wel perspectief genoemd.

Meestal schrijf ik vanuit een ‘ik’. Niet al mijn gedichten gaan over mezelf; vaak gebruik ik ook de verhalen om me heen om een universeel gevoel (zoals eenzaamheid, frustratie of verdriet) te duiden. Ik schrijf ze wel vanuit een ik-perspectief omdat dit persoonlijk aanvoelt voor de lezer. Het gedicht Hee liefje… is zo’n gedicht. Het gaat over iemand die gaat overlijden en nog laatste woorden wil zeggen tegen iemand waarvan hij/zij houdt. Het gedicht Wees jij mijn stem…gaat over mensen in het autisme spectrum die non-verbaal zijn en dus niet kunnen praten. Op het moment dat je vanuit een ik-verteller schrijft komt het heel dicht bij jezelf en je emotie. Of die emotie nu helemaal van binnenuit komt of omdat je de emotie van een ander mens wil verwoorden…het raakt je als maker maar ook als lezer.

Een andere manier is om de lezer direct aan te spreken en het gedicht gebruiken als een poging tot dialoog.

In het gedicht Zo is het genoeg! spreek ik de ander aan met de jij-vorm. Dit gedicht lijkt op een deel van een gesprek wat weergegeven wordt op papier en wat de lezer mee kan lezen. De verteller is misschien iemand die worstelt met assertiviteit of met weerbaarheid in een relatie of vriendschap. Als lezer zie je een glimp van die emoties. Het gedicht Ik doe niet zoals jij lijkt ook een stukje uit een dialoog te zijn of misschien is het een poging tot dialoog waarbij de verteller de ontvanger iets probeert uit te leggen. Ook hier wordt een onbekende en onzichtbare ‘ander’ aangesproken in de jij-vorm.

Ik hoop dat je zin hebt gekregen om ook gedichten te gaan maken en dat mijn tips je daarbij kunnen helpen. Of dat je meer zin hebt gekregen om gedichten van anderen te gaan lezen. Een gedicht kan zo waardevol zijn, als middel om zelf emoties te onderzoeken maar waar ook de lezer zichzelf in kan herkennen. Een gedicht geeft een kijkje in de innerlijke beleving van de maker en dat kan heel boeiend zijn.

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Lijstjes: dankbaarheid, verlangen, beleven en gunnen…

20181010_113540

Fotografie: Natascha Deijmann

Waar ik dankbaar voor ben

Bomen om naar te kijken/ een inzicht om over na te denken/ een schilderij wat goed voelt/ een schoon huis/ fietsen langs akkers/ regen tegen de ramen/ kleine momenten van verbinding/ iemand die belt/ verse boterham met kaas/ zon in mijn atelier/ als een Bijbelvers me raakt/ Bach op de achtergrond/ vrijheid om kunst te maken/

 

Waar ik naar verlang

Warmte tussen mensen/ communiceren en alles begrijpen/ eenvoudig leven/ eten uit mijn eigen moestuin/ reizen met mijn fiets/ meer durven zwijgen/ een periode zonder crisis in ons land/ voor de eerste keer bollen planten/ gezichten kunnen herkennen/ stilte om me heen/ solidariteit in plaats van wantrouwen/ een dag zonder vragen/

20181010_113558

Fotografie: Natascha Deijmann

Wat ik graag wil beleven

Warme voeten/ praten zonder faalangst/ verf aan mijn vingers/ samen lachen/ lichaam zonder pijn/ kamperen in mijn eentje/ een pelgrimsreis maken/ me kunnen verliezen in muziek maken/ een hoofd wat stil is/ een nacht zonder wakker te worden/ mijn handen in de aarde/ een project dat af is/ een wadlooptocht maken tijdens een zonsopgang/

 

Wat ik anderen gun

Lef om te doen waar ze van dromen/ tijd om even stil te staan/ elkaar ontmoeten en echte verbinding voelen/ loslaten van angst om tekort te komen/ durven schilderen zoals ze willen/ voelen wie ze willen zijn en dat ook durven te zijn/ verwondering over de schepping/ meer stille momenten zonder beeldschermen/ niet meer te druk zijn/ experimenteren met nieuwe dingen/ rust en harmonie/

20181010_113543

Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Shalom, Natascha

3 redenen om een kunstblog te starten…

IMG_5439
Fotografie: Natascha Deijmann

Ik weet niet of bloggen nog ‘in’ is…de wereld van het internet gaat zo snel dat ik het niet de moeite vind om dat bij te houden. Zelf ben ik een echte blog-lezer omdat ik het leuk vindt om de kunstenaar echt te leren kennen…op die manier voel ik meer verbondenheid dan alleen maar door mooie plaatjes kijken op Instagram.

Kunst maken, kunst verkopen, kunst kopen…het is een kwestie van persoonlijke smaak en emoties rondom de kunst die gemaakt wordt. Achter ieder kunstwerk zit een maker die, door haar/zijn eigen individuele beeldtaal, iets probeert te delen van zichzelf met de wereld om zich heen.

Een kunstblog starten is daarom een goede reden…je laat je beeldtaal zien aan de wereld om je heen en kan daarmee anderen motiveren, stimuleren en inspireren. Soms is het zelfs de enige manier om te kunnen communiceren.

IMG_5438
Fotografie: Natascha Deijmann

De volgende 3 redenen zijn voor mij belangrijk geweest om te starten met mijn kunstblog:

Reden 1: Durf in beeld te komen

Veel ( amateur) kunstenaars hebben moeite om hun werk te laten zien omdat ze zichzelf beoordelen voordat iemand anders de kans krijgt om iets van hun werk te vinden. Ik denk dat het belangrijk kan zijn voor je leerproces en ontwikkeling als kunstenaar om datgene wat je maakt, te laten zien aan anderen zonder bang te hoeven zijn voor de feedback die je kunt krijgen. Het zijn namelijk alleen maar meningen…je kunt er naar luisteren en dan kun je besluiten of je er wel of niet iets mee gaat doen. Zo eenvoudig is het.

Door je kunst in een blog te laten zien ben je in de gelegenheid om toe te lichten wat je doet, waarom je dat doet en hoe je te werk gaat. Foto’s kijken en erbij lezen hoe de kunstenaar het werk beleefd, is iets wat ik zelf heel leerzaam en leuk vindt.

Reden 2: Geef wat je hebt…het heeft waarde voor andere mensen

Ik ben een autodidacte kunstenaar en dat betekend dat ik mezelf alles heb aangeleerd. Dit leerproces was heel lastig geworden zonder alle kunstblogs die ik de laatste jaren heb gelezen. Sommige kunstenaars zetten vooral tutorials op hun blog ( hoe doe je dit of dat?) en andere kunstenaars delen hun creatief proces, hun moeizame pogingen om hun kunst te verkopen of de manier waarop ze in het leven staan. Wat zij schreven op hun blogs had/ heeft enorm veel waarde voor mij!

Je denkt misschien dat je niet zoveel te vertellen hebt maar meestal weet je meer dan iemand die net begonnen is met kunst maken of motiveer je toch iemand die, na twintig jaar, weer aan de gang wilt met kunst. Het kan ook zo zijn dat jouw visie op kunst en creativiteit andere mensen aanspreekt en ze inspiratie geeft voor zichzelf…

Reden 3: Het is een goede stimulans voor jezelf om iedere dag lekker met kunst bezig te zijn!

Bloggen is heel persoonlijk maar het is wel essentieel om het regelmatig te doen omdat mensen anders denken dat je blog niet meer bijgehouden wordt. Ik ben zelf nogal ongestructureerd in mijn blog-schema maar probeer wel wekelijks te bloggen. Ik ken mezelf goed en als ik mezelf zou dwingen om iedere maandag 3 artikelen te moeten posten dan zou ik snel afhaken…

Omdat je laat zien wie je bent als kunstenaar, wat je maakt en inzicht geeft in je creatief proces voelt het goed om iedere week te laten zien waar je mee bezig bent geweest. De ups en downs van het kunstenaarschap zijn namelijk heel reƫel en de enige factor waardoor kunstenaars uiteindelijk kunnen leven van hun kunst = de gun factor.

Ik gun mezelf de tijd, geld en energie om met kunst-maken bezig te ‘mogen’ zijn en bezoekers van de blog doen dat ook…hopelijk vinden ze jouw kunst zo interessant dat ze iets van je willen kopen!

Om jezelf te stimuleren en serieus te nemen als kunstenaar kan de kunstblog ook dienen als een soort persoonlijk (b)logboek waarmee je rekenschap aflegt aan jezelf. Door bij te houden wat je allemaal doet, kun jij je eigen ontwikkeling veel beter zien…je ziet jezelf letterlijk groeien! Dat kan zijn in techniek en materiaalgebruik maar ook in visie en creativiteit.

IMG_5437
Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Groet, Natascha