Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Sommige van ons zijn sneller overprikkeld door de wereld waarin we leven…we worden geconfronteerd met een omgeving waarin we nog weinig grip lijken te hebben op alles wat er op ons af komt.

De samenleving (en wij zelf dus ook) plakken daar labels op zoals HSP (hooggevoeligheid), autisme, sensorische informatie-verwerking stoornis etc. Deze labels moeten duidelijkheid geven over wat we ervaren, wat onze behoeften en noden zijn maar ook wie we zijn. We worden daardoor in een hokje geplaatst en soms doen we dat zelf.

Onze gevoeligheid voor de prikkels om ons heen lijkt onderdeel te zijn van onze identiteit…Ik ben gevoeliger voor sensorische prikkels dan de meeste mensen om me heen.

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Een aantal jaar geleden hoorde ik de uitdrukking ‘ kanarie in de kolenmijn’ en de betekenis daarvan kreeg veel waarde voor mij:

Kanarie als redder van de levens van mijnwerkers

Kanaries werden vroeger gebruikt in de mijnbouw. Omdat een kanarie veel sneller adem haalt, klein is en een hoge stofwisseling heeft in vergelijking met de mijnwerkers, overlijdt de vogel zeer snel als het dodelijk gas koolmonoxide aanwezig is. De mijnwerkers hebben dan nog de gelegenheid om de plek des onheils te verlaten. Mogelijk komt hier ook de uitdrukking ‘van je stokje gaan’ vandaan. In 1986 begon in Engeland de vervanging van kolenmijn-kanaries door moderne meetmethoden voor koolmonoxide.

Ik ging mezelf zien als ‘de kanarie’ die, door de hooggevoeligheid en een hele specifieke manier van waarnemen, als eerste doorheeft dat een bepaalde omgeving en/of situatie niet oké is. Heel veel puzzelstukjes vielen op hun plek en daardoor werd mij eindelijk duidelijk waarom ik als kind zoveel moeite had met bepaalde omstandigheden maar ook waarom ik soms een enorme weerstand heb tegen een aantal situaties. Mijn zintuigen (horen, zien, ruiken, proeven, voelen) staan altijd op scherp en, als de prikkels te sterk zijn, dan heb ik daar een heftige lichamelijke en psychische reactie op.

Ik ga niet meer naar een theater of bioscoop omdat ik misselijk wordt van alle deodorants, haarsprays en aftershave…de geuren van de popcorn, energydrinks e.d. Alles voelt heel chemisch aan…

Ik kan niet meer werken/ studeren in gebouwen waar de ramen niet open kunnen…geen echte zuurstof, geen verbinding met de natuur, alles ruikt chemisch

Ik kan niet meer wonen in de Randstad vanwege alle stank van de auto’s, bussen, vrachtwagens maar ook niet vanwege de overvolle treinen, supermarkten, voortdurend mensen om je heen e.d. Er is een overlast aan geluid en het is in de nacht niet meer donker. Het is bijna onmogelijk geworden om daar tot rust te komen…

Ik merk het vooral ook aan hooggevoelige kinderen…zij geven heel goed aan wat er mis is: teveel geluid, teveel onrust, niet in je eigen tempo mogen leven, teveel chemische middelen in hun kleding/ speelgoed/ eten & drinken…ze geven lichamelijk maar ook verbaal of non-verbaal aan dat de situatie ‘giftig’ is. Jammer genoeg worden ze vaak verkeerd begrepen en wordt hun gedrag niet juist geïnterpreteerd.

Zij zijn de jonge generatie ‘kanaries in de kolenmijn’. 

Ik heb er voor gekozen om grote veranderingen aan te brengen in mijn leven door te verhuizen naar het platteland vanwege de natuur, frisse lucht, stilte, rust en een lager levenstempo. Het was leven of geleefd worden. Daarnaast doe ik alles op de fiets en is mijn levensstijl heel minimalistisch. Door mezelf beperkingen op te leggen, creëer ik minder organisatie-stress & keuze-stress. In het verleden zorgde dit soort interne prikkels ook voor chronische overprikkeling waardoor ik een aantal keren burn-out ben geweest.

Ik kan vrij weinig doen om overprikkeling te voorkomen maar ik kan wel bewust omgaan met de levenskeuzes die ik maak en manieren vinden om tot rust te komen.

Ik ben, net als vele anderen met mij, de ‘kanarie in de kolenmijn’… dat is het label wat ik mezelf tegenwoordig geef . Ik ervaar het nu als kracht en niet meer als zwakheid.

Hooggevoeligheid en identiteit…leren leven in een overprikkelende wereld

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Hooggevoelig? 5 tips om met prikkels om te gaan…

20181130_155133

Fotografie: Natascha Deijmann

In het afgelopen jaar hebben meerdere mensen mij verteld dat ze hooggevoelig zijn en daar last van hebben. Ook in de media lees ik het steeds vaker dat mensen zichzelf hooggevoelig noemen en dat als probleem zien. Ik denk daar iets anders over namelijk:

Heb je last van je hooggevoeligheid of heb je last van de vele prikkels die dagelijks op je afkomen?

Is de hooggevoeligheid een ‘zwakte’ of  geeft jouw lichaam & geest juist een teken dat je andere (levens)keuzes kunt gaan maken?

Als ervaringsdeskundige op het gebied van overprikkeling en ‘sensory overload’ kan ik bevestigen dat er op dit moment in deze tijd niet aan te ontkomen is: er komt zoveel aan informatie op ons af dat het systeem, bij sommigen, op crashen staat. En dat betekent een burn-out.

Hooggevoelige mensen zijn juist hele goede waarnemers. Dat kun je als kracht zien en niet als probleem. Het wordt pas een probleem als je alle ‘waarschuwingen’ van je lichaam & geest negeert en er niets mee doet.

Kun je er echt zelf keuzes in maken?

Kun jij je leven onderzoeken en een ommezwaai maken in je denken en doen?

20181130_155140

Fotografie: Natascha Deijmann

Mensen die hooggevoelig zijn reageren anders op de prikkels in en om hen heen dan mensen met een gemiddelde of lage prikkelgevoeligheid. Deze laatste groep heeft vaak geen idee waar de hooggevoelige het over heeft…dat is ze niet kwalijk te nemen want hun waarneming is anders.

Het maakt ook niet uit wat de ander ervan vindt; het belangrijkste is dat jij bereidt bent om je dagelijkse leven te onderzoeken en daarin veranderingen aan te brengen zodat jij je weer beter gaat voelen.

Tip 1: Zoek de prikkels!

Er zijn prikkels waar je niet onderuit kan komen zoals het dagelijkse verkeer, geluiden van buren, vliegtuigen die over vliegen e.d. Maar er zijn ook een heleboel prikkels waar je wel zelf voor kiest en waar jij dus controle over hebt. Misschien kun je eens een lijstje gaan maken van wat er allemaal op je afkomt dagelijks. Het is belangrijk om je bewust te worden van de prikkels waar je zelf voor kiest en die je zintuigen overstimuleren.

Tip 2: Bang voor de stilte?

Veel mensen hebben moeite met stilte en hebben daarom continu een apparaat aan waar geluid uit komt of waarmee ze verbinding zoeken met anderen: muziek, televisie, tablet, smartphone….

Hoe voel jij je als je alleen bent en het is helemaal stil?

Het kan wijs zijn om te onderzoeken waarom je bepaalde gewoontes hebt en wat voor gevoelens en gedachten je daarmee probeert te vermijden.

20181130_155128

Fotografie: Natascha Deijmann

Tip 3: Wat voel je eigenlijk?

Mensen vertellen mij dat ze hooggevoelig zijn en dan vraag ik me af:

Oké…maar wat voel je dan?

  • heb je ergens pijn?
  • voelt je hoofd druk?
  • slaap je slecht?
  • heb je soms ( of vaak) het gevoel dat je gek aan het worden bent?
  • voel je irritatie naar anderen en/of naar je omgeving?
  • ben je constant moe?
  • heb je behoefte om jezelf te verdoven?

Misschien is het goed om eens echt op te schrijven wat je voelt. Maar ook hoe jij je voelt…wat zijn de gevolgen van die zintuiglijke overprikkeling voor jou in je dagelijkse functioneren.

Eerder schreef ik al dat er heel veel prikkels zijn waar je geen controle over hebt. Toch kan het geen kwaad om eens te onderzoeken wat jouw omgeving met je doet.

Ik heb zelf heel lang in een flat in de Randstad gewoond waar de vliegtuigen ieder kwartier over mijn hoofd heen vlogen doordat ik zo dicht bij Schiphol woonde. Ook moest ik dagelijks met de trein van en naar mijn werk waarbij het zo druk was dat ik iedere dag moest staan tussen alle mensen. Tijdens mijn werkdagen kwam ik in aanraking met veel mensen die allemaal iets van me wilden en wat ik niet altijd kon bieden.

Uiteindelijk heb ik, na meerdere burn-outs, andere levenskeuzes gemaakt qua werk en wonen. Dit veranderproces heeft ongeveer 3 jaar geduurd. Ik woon en werk nu midden in de natuur in een heel klein huisje ( heb eindelijk een tuin!) en heb een minimalistische leefstijl omdat dit mij goed doet.

20181130_155152

Fotografie: Natascha Deijmann

Tip 4: Puzzeltijd!

Neem iedere dag de tijd om te ontprikkelen. Ik noem dat zelf ‘puzzeltijd’ omdat ik vaak, na contact met andere mensen, tijd nodig heb om alle prikkels te verwerken. Wat is er gezegd, welke energie (=spanningen)  heb ik overgenomen van de ander en wat voel ik nu zelf aan spanning?

Tijdens het ontprikkelen hoef je niet perse in de stilte een beetje te zitten wachten op een wonder…dat kan ook op een creatieve manier door bijvoorbeeld muziek te gaan maken of luisteren waar jij ontspannen van wordt, door te tekenen, schilderen, dagboek schrijven, haken, bakken, tuinieren etc. Het is belangrijk dat je alleen bent en niet in contact met anderen dus eventjes op jezelf en de telefoon op stil zetten.

Bij ontprikkelen gaat het erom dat je een tijdje bij jezelf stilstaat. Puzzeltijd nemen betekend dat jij het filter in je hoofd de gelegenheid geeft om alle overtollige informatie weg te filteren en dat wat wel belangrijk is  goed op te slaan.

Tip 5: Leven vanuit dankbaarheid

Vroeger had Oprah het al over haar ‘dankbaarheids-dagboek’. Dat zei me toendertijd ook niet zoveel. Ik zag de link niet met mijn eigen leven en vond dat ik niet zoveel had om dankbaar voor te zijn. Tegenwoordig snap ik het wel…er wordt ons immers iedere dag weer een nieuwe kans gegeven om er te zijn. Te leven. Te mogen genieten van wat de schepping ons geeft aan zuurstof, voeding, water. Alles wat we nodig hebben, is er. En daarnaast de prachtige dingen in de natuur om ons heen…als je de tijd neemt om te kijken, voelen, luisteren, horen.

Ik kwam een video tegen waarin Louie Schwartzberg, een fotograaf, laat zien waarom we mogen leven uit dankbaarheid.

Als je gaat leven vanuit dankbaarheid, dan zul je al snel merken dat je ook gaat leven vanuit acceptatie. Het kunnen accepteren van je eigen beperkingen (en die van anderen) maakt dat je al minder eisen aan jezelf gaat stellen.

Zonder al die eisen komt er eindelijk ruimte voor een andere kijk op het leven: wat mag ik bijdragen? Hoe mag ik er zijn? Verbinding zoeken met de natuur, het accepteren van wie je bent en compassie voelen voor jezelf maakt uiteindelijk dat je ook meer compassie hebt voor de mensen om je heen.

20181130_155240

Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor je bezoek!

Shalom, Natascha

Blauw, blauw, blauw…lievelingskleuren geven kunst een persoonlijk tintje

20180909_213426
Fotografie: Natascha Deijmann

Laatst was er iemand op bezoek die tegen mij zei: ‘ Wat gebruik jij veel blauw in je schilderwerk’. Dat zette me aan het denken over mijn ( intuïtieve) gebruik van kleur en dat ik een sterke voorkeur voor de blauw-tinten heb….wat betekent dat voor mij?

Blauw is de kleur die ik mooi vindt in de natuur…water, zee, lucht

Blauw is de kleur die mij rust geeft…het staat voor kalmte, rustig nadenken, innerlijke vrede mogen voelen

Blauw is veelzijdig en kan alle kanten uit qua kleurtoon als er meer rood bij komt of meer zwart. Met wit mengen geeft een enorme variatie aan blauwtinten!

Tegenover een lievelingskleur staat meestal ook een kleur die je lelijk vindt en in mijn geval is dat de kleur oranje…daar ben ik geen fan van. De associaties die ik met de kleur oranje heb zijn; labiliteit, onvoorspelbaar, te heftig. Maar tegelijkertijd geeft oranje in combinatie met blauw een heel vertrouwd beeld: water/zon en lucht/zon. Ik gebruik oranje dan ook meestal alleen in combinatie met blauw.

Zintuiglijke ervaringen met kleur

Als kind was ik een fanatiek zwemmer en was ik het liefst op en in het water. Later woonde ik op een waddeneiland en was ik dagelijks aan zee te vinden. Blauw staat voor mij dan ook voor bepaalde geuren…zout en zilt. Zintuiglijke ervaringen hebben vaak een kleur associatie zoals zand ( bruintinten) en gras ( groentinten).

Lievelingskleuren maken mijn schilderijen persoonlijk. Ik kijk veel kunst op het internet en dan valt mij op dat de meeste mensen een voorkeur hebben voor kleurige, bloemerige schilderijen (met als basis wit) als kunst om in huis op te hangen. Vrolijke kunst.

Als ik aan mensen vraag welke kunstenaar ze bewonderen krijg ik steevast ‘Dali’ te horen. De beeldtaal die hij sprak geeft een wereld van verwondering weer…het zijn stuk voor stuk beelden die een hele andere wereld weergeven. Spannende kunst.

Wat betekent een schilderij als er geen persoonlijke kant van de kunstenaar aan zit? Als een schilderij vooral commercieel interessant is? Als een schilderij gemaakt wordt als basis voor een poster bij de Ikea?

Is een schilderij niet veel interessanter als je erover gaat nadenken?

20180909_213345
Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Shalom, Natascha

Creativiteit is geen 9 tot 5 mentaliteit maar een manier van leven voor kunstenaars…

20180312_141748
Fotografie: Natascha Deijmann

Ik hoorde laatst van een jonge student die Creativiteit onderzocht. Dat leek me een leuk en populair onderzoeksonderwerp maar het riep wel de vraag bij me op: Hoe meetbaar is creativiteit? En is creativiteit een eigenschap, een gave of een vaardigheid?

Creativiteit is, in mijn opinie, een manier van leven…een manier van in het leven staan. Een manier van zijn….


IMG_5120
Fotografie: Natascha Deijmann

Ik vraag me tegenwoordig ook af of je creativiteit kunt ‘aanleren’. Kun je jonge mensen in het onderwijs leren om creatief te denken? Om creatief te ZIJN? En hoe weten wij dan dat diegene creatief is?

Een aantal definities:

Zelf leef ik vanuit een autistische perceptie op de wereld om mij heen. Mijn zintuiglijke ervaringen en fragmentarische waarneming maken mijn omgeving soms tot een wonderlijke wereld die mij enorm prikkelt en soms overprikkeld. Daarnaast zie ik mijn omgeving door een soort telelens of vergrootglas waardoor er details naar voren komen die mij fascineren en inspireren.

De vaardigheid om te schilderen, collages te maken en met gemengde technieken aan de gang te gaan pas ik sinds 3 jaar toe. Daarvoor gebruikte ik mijn creativiteit alleen maar om gedichten te maken. De vele woorden in mijn hoofd vonden op deze manier een weg naar buiten.

Ik maakte wel foto’s maar deed er niets mee totdat ik een uitweg vond door het schilderen. Kunst maken werd voor mij een essentieel onderdeel van mijn leven omdat ik ( eindelijk) een manier had gevonden om mijn beleving te verwerken. Sindsdien ervaar ik een rust in mijn leven die ik niet meer kwijt wil raken.

Creativiteit is dan ook geen 9 tot 5 mentaliteit maar iets wat in je zit en wat er uit wil komen….Het kan muziek zijn of dans, toneel, handwerken, houtbewerking, glas schilderen, verhalen schrijven…het maakt niet uit. Ik denk dat we creativiteit nodig hebben om ons dagelijkse leven te kunnen verwerken op een scheppende manier.

20180208_110135
Fotografie: Natascha Deijmann

Het valt me echter op hoeveel mensen zichzelf verklaren tot niet creatief. ‘O, ik ben niet zo creatief, hoor!’ of  ‘Ja, ik kom niet op dat soort dingen zoals jij….’

En als ze me dan wel laten zien wat voor ‘creatieve’ dingen ze gemaakt hebben op de keramiekcursus of haakcursus dan zie ik helaas dat er geen individualiteit zit in het werk dat ze gemaakt hebben. Zij hebben hun creatie gemaakt op zo’n manier dat men niet bang hoeft te zijn om te falen, kritiek te krijgen of op te vallen. Ze hebben zich geconformeerd aan de docent of groep waarin ze zich bevonden.

Is het beheersen van een techniek hetzelfde als creativiteit?

20171126_154651
Fotografie: Natascha Deijmann

In onderstaande video wordt gezegd: Creativiteit is niet het product dat je maakt maar de manier waarop je het leven ziet….

Bedankt voor het lezen!

Groet, Natascha

5 redenen waarom patronen een creatieve inspiratie zijn voor abstracte kunst…

20170527_091342
Fotografie: Natascha Deijmann

In de kunst die ik maak vormen patronen de basis. De studio heet niet voor niets…Studio FIEP want patronen zoeken en fotograferen is een fiep die ik nu al jaren heb.

Ik kan niet over straat zonder gefascineerd te zijn door alle patronen waarin ik mezelf kan verliezen. Ik heb geen idee waarom mijn brein dit zo leuk vindt maar kijken naar een patroon wat ik mooi vindt maakt me erg blij!

Het is nog fijner als er ook een structuur in zit wat ik aan kan raken. Ik ben erg visueel en tactiel aangelegd. Wandelen met mij betekend veel stil staan omdat ik even wil kijken en voelen. Als ik wandel met een ander persoon dan moet ik mezelf dwingen om alles wat me aantrekt te negeren en me te focussen op het samen-zijn. Dit blijft lastig.

Ik trek me er niets van aan wat anderen mensen denken als ze me voor een muurtje zien zitten om dit te fotograferen…soms moet ik wel lachen want dan blijven mensen echt staan om te kijken wat ik in hemelsnaam aan het doen ben! Ik doe gewoon of het de normaalste zaak van de wereld is…

5 redenen waarom patronen een creatieve inspiratie voor mij zijn:

  • ik haal inspiratie uit de kleuren en gebruik deze als basis voor een schilderij of serie schilderijen
  • ik haal inspiratie uit de vorm van het patroon zelf: druppelig, stippelig, lijnen
  • ik haal inspiratie uit de structuur…het geeft me ideeën over hoe iets kan aanvoelen

( iets waarvan ik vind dat dit onderschat wordt in de mixed-media kunst: voel er de volgende keer ook eens aan….)

  • kijkend naar een bepaald patroon geeft me vaak inspiratie voor iets heel anders…ik maak vaak gebruik van associaties. Als ik bijvoorbeeld de eerste foto zie dan kan ik getriggerd worden om iets heel anders te maken in een felle kleur. Toch had ik dan, achteraf, wel dat patroon nodig om het allemaal te maken.
  • iedere keer als ik naar buiten ga heb ik een missie…kunstenaar ben ik 24/7 en niet alleen als ik mijn verfkwasten pak en denk: wat zal ik eens gaan maken? Het buiten zijn, fotograferen, kijken, ruiken, voelen…het speelt allemaal een rol in het creatief proces.

De laatste jaren heb ik veel research gedaan naar het creatief proces. Ik was benieuwd of dat mij bij anders werkte dan bij niet-autistische kunstenaars. Ik blijf dit onderzoeken omdat ik, als kunstenaar, andere mensen wil inspireren om ook aan de gang te gaan met een vorm van kunst maken: schrijven, gedichten maken, schilderen, tekenen, fotograferen, theater, dans, muziek, textiel, keramiek….

Ik denk namelijk dat kunst mensen kan ondersteunen in het verstaanbaar maken van jezelf. Dat kunst een communicatiemiddel is…

Dus, als je het idee hebt dat de ander je niet begrijpt of dat jij je niet begrepen voelt dan hoop ik dat jij jezelf toestemming kunt geven om het eens op een andere manier te proberen. Het gaat er helemaal niet om of iets ‘mooi’ wordt ( dat is onbelangrijk) maar, dat wat je wilt zeggen, dan wel begrepen wordt door de ander.

20180125_122827
Fotografie: Natascha Deijmann

Bedankt voor het lezen!

Groet, Natascha